Hans Dekker PE1ECO heeft een artikel gemaakt voor plaatsing op de website.

Dit gaat over het vervangen van de lagers van de rotary transformers op een door hem bedachte simpelste wijze.

Dit wil hij graag delen met belangstellenden. TNX Hans

Heeft u ook een leuk artikeltje, stuur naar de redactie voor plaatsing in het SRS Bulletin.

redactie Hans Muijser/Dick v.d. Berg

 

Nieuwe lagertjes voor de WS19.

Voor een demo hier in een plaatselijk museum wilde ik een aantal radio’s laten zien en werken.

Wat niet mag ontbreken is natuurlijk de WS19, toch wel een erg bekend toestel.

Nou heb ik drie van die dingen en een ervan is een goed uitziende Engelse uitvoering, alleen de bijbehorende voeding loopt niet lekker, en zeker de dynamotor voor de ontvanger moet toch niet al te veel herrie maken.

De 19 set zelf staat hier al jaren en ik heb er eigenlijk nog nooit iets mee gedaan, het werd dus tijd om de zaak eens tegen het licht te houden.

Meestal begin ik langzaam met het opvoeren van spanningen en gaande weg komen de condensatortjes een voor een klagen dat het zo warm wordt.

Na een aantal dagen werk zijn de probleen elko.s en papier condensatoren wel zo,n beetje vervangen en kan worden begonnen met de afregeling, na een tijdje sleutelen werkt de set netjes en blijft ook stabiel.

Avond na avond zet ik de set aan om te controleren of alles betrouwbaar werkt.

Nu is de bekabeling aan de beurt, telemicrofoons opknappen, voeding kabel naar de dynamotor en van de dynamotor naar de set en als toegift ook nog de controlboxen restaureren, hier en daar toch nog wat foutjes gevonden maar uiteindelijk werkt de hele set inclusief de uitbreiding met de WS38 AFV.

Maar goed dat alles loopt op de lab. voeding en nu wordt het tijd om iets aan de dynamotor te gaan doen.

Na een flinke schoonmaakbeurt en wat herstelwerk blijkt dat ik zo niet tevoorschijn hoef te komen als dat ding zo,n kabaal maakt.

Er zitten nog de originele Hoffmann lagertjes in, en die zitten erg ruim, dus vet en olie gaat hier ook niet meer helpen.

Engelse spullen kunnen ooit behoorlijk op je zenuwen werken ten aanzien van bedrading en andere zaken die ze beter anders hadden kunnen maken.

De makers van deze spullen waren echter niet gek en ze wisten heel goed dat alles wat ze gingen inzetten tijdens de tweede wereld oorlog verscheept of overgevlogen zou worden “to the continent” dit is natuurlijk een eigen visie op hetgeen eigenlijk geen toeval mag zijn, maar alle lagertjes in deze dynamotors groot of klein hebben een metrische maatvoering en dat komt dus mooi uit want die hebben we hier zoveel dat ze ze zelfs verkopen.

Even meten met de schuifmaat en maattabel laat zien dat ik moest zoeken voor het type 608, deze zijn te koop in tientallen uitvoeringen, variërend in prijs van 3,50 euro tot 40,00 euro aan toe, per stuk.

Die laatste zullen wel voor militaire doeleinden zijn.

Omdat ze niet te zwaar mogen lopen is het raadzaam om geen stofdichte te nemen want dan start de dyna zeker niet op.

De keuze is dus gevallen op een dubbel Z, hierbij zijn de zijkanten afgedekt met een metalen dekseltje.

Deze lagertjes hebben ook de meest uiteen lopende prijzen maar ik vond 3,40 euro goed genoeg voor dit doel.

Ik heb nog meer voedingen die lelijk lopen dus ik heb er meteen maar 12 gekocht, dan kan ik weer even vooruit.

Vanwege de schoonmaakbeurt lagen de voedingen toch uit elkaar, dus het slopen van de motortjes is een fluitje van een cent.

Bij het verwijderen van de koolborstels moet je even opletten welke waar vandaan komt, het opnieuw inslijpen van de borstels moet je zien te voorkomen, en al zeker als ze niet meer zo lang zijn, dus eventueel een merkteken aanbrengen met de kras-pen, ze passen maar op een manier in de schacht, dus alleen maar plus of min er op zetten is voldoende.

Even de poeli trekker aangepast met de dremel zodat ie ook lekker ingrijpt op de achterzijde van de lagers. foto-2

Meteen de zaak goed schoonmaken en zeker vetvrij want het is niet meer nodig om de zaak nat te houden.

Nu zijn de nieuwe aan de beurt, voorzichtig tikken we met de kunststof hamer het lager op de as, gebruik hierbij een bus of sleuteldop zodat er alleen kracht komt op as-ring en nooit op de buiten-ring, U heeft geen kuststof hamer, nou een stukje hout en een gewone hamer werken ook prima. foto-5

Het typen van dit verhaaltje duurt al veel langer dan het vervangen van alle lagertjes zowel voor de ontvanger als voor de zender.

Bij het hermonteren van de lager uiteinden en borstelhouder even opletten dat de nokjes overeenkomen met die van het spoelhuis.

Borsteltjes er weer in, en dan de hele zaak weer onder de klembeugel monteren, bij de volgende voedingen heb ik de spoelhuizen gewoon laten zitten, je kan er makkelijk bij en soms hoef je niet eens de draden los te maken, dan is het echt vijf minuten werk.

Alles aangesloten en dan is het tijd voor de vuurdoop. foto-6

Had ik allemaal veel eerder moeten doen natuurlijk, als je ze nu hoort lopen, ongelooflijk net een naaimachientje, nu is het geen probleem om de set op de dyna te laten draaien, en met de kast erom wordt het nog stiller.

Stap over de drempel en vervang die dingen, er is toch niks mooier dan de set in originele toestand te bedrijven.

Dynamotor gesloopt. foto-1

De poelie trekker een beetje aangepast, achter het lager zit nog een beschermplaatje, en daar paste hij net niet tussen. foto-2

De oude lagertjes zien er niet slecht uit, maar vet helpt hier niet meer. foto-3

Neem geen Chinese rommel maar gewoon SKF, kost ook maar 3,40 euro. foto-4

Eerst alles nog een keer schoonmaken en dan de nieuwe lagertjes erop. Voorzichtig met de sleuteldop op de binnenring. foto-5

Alles weer in de kast, hier en daar een rubbertje als trillings demper. Spanning erop en klaar. foto-6

 

Naschrift:

Bij sommige dynamotoren hebben de kappen geen nokjes, dus maak vooraf toch maar een paar krasjes op de kappen en het spoelhuis, dit voorkomt dat je later na het her-monteren van de onderdelen de kappen moeten worden verdraaid om de anker reactie zo laag mogelijk in te stellen.

Dit kan een lastig karweitje zijn omdat de motor moet draaien tijdens het afregelen.

Lagertjes revisie WS19 in PDF

Hans Dekker