Slag om de Schelde door Piet PA0CWF

DE SLAG OM DE SCHELDE.                                                                     Piet, PA0CWF

De slag om de Schelde was een belangrijke militaire operatie in het zuidwesten van Nederland.

Doel:

Scheldemonding en toegang naar Antwerpen vrijmaken, zodat het een belangrijke aanvoerhaven zou worden voor de geallieerde legers.
Na 5 weken, met enkele van de moeilijkste gevechten uit de gehele oorlog, waaronder een aantal amfibie landingen en aanvallen in open terrein, was de slag gewonnen door de Canadezen, Polen en Britten van het Canadese  1ste  leger.

Het aanvalsplan:

  1. Verovering van gebied ten noorden van Antwerpen om de toegang tot het schiereiland Zuid-Beveland en de Antwerpse haven veilig te stellen.
  2. Verovering van Zuid-Beveland.
  3. Verovering van Zeeuws-Vlaanderen.
  4. Verovering van het schiereiland Walcheren.

klik om te vergroten

Gebied ten noorden van Antwerpen. (oostkant van de Schelde)

Op 5 oktober bevrijdde de Canadezen het Nederlandse dorp Putte.
Na zware gevechten,  een tankslag en huis aan huisgevechten in de dorpen werd op 24 oktober Woensdrecht en de Kreekrakdam, slechts 10 km noordelijk van Putte, veroverd.

Bij Woensdrecht steken twee uitlopers van de hoge terraswand, de z.g. Brabantse Wal, boven het toegangsgebied naar Zuid-Beveland uit.
De Duitsers beheersten nog de noordkant van de Brabantse Wal maar toen de Canadezen na de verovering van Huybergen op 24 oktober richting Bergen op Zoom oprukten, dreigde er een omsingeling en de Duitsers verlieten hun stellingen.
Bergen op Zoom werd 27 oktober bevrijd. Er was nu flankdekking. De weg naar Zuid-Beveland lag open en de rivier de Schelde lag buiten het bereik van de Duitse artillerie.

klik om te vergroten

 Bevrijding van Zuid-Beveland.                    

Na de verovering van de Kreekrakdam ligt de weg naar Zuid-Beveland open.
De opmars wordt bemoeilijkt door ondergelopen gebied en mijnenvelden.
Het kanaal door Zuid-Beveland wordt zonder zware gevechten bereikt.
Alle bruggen zijn opgeblazen.
In de nacht van 27 op 28 oktober, lukt het oversteken halverwege het kanaal door Zuid -Beveland
De volgende morgen lukt het ook bij Hansweert .
Bij Wemeldinge is de tegenstand zo sterk, dat met behulp van luchtsteun, de Duitse artillerie en mortier stellingen opgeruimd worden.
Verder westwaarts trekken Duitse troepen zich terug op Walcheren.
Op 31 oktober staan de Canadezen en de Schotten bij de Sloedam.
Een dam naar het schiereiland Walcheren 40 meter breed en 1600 meter lang.

klik om te vergroten

Verovering van Zeeuws-Vlaanderen.

Op 11 september wordt Breskens zwaar gebombardeerd. 184 van de 3300 inwoners komen om.
Dit was het begin van een twee maanden durende strijd om de monding van de Westerschelde.
Duitse troepen op de terugtocht, steken daar de Westerschelde over, om zich op Walcheren te hergroeperen.
De haven was niet zwaar beschadigd en 80.000 manschappen van het Duitse 15 de leger ontsnapten via Walcheren en Zuid-Beveland naar Brabant.

Op 16 september passeerden de geallieerde troepen, vanuit Belgie, de Oost Zeeuws-Vlaamse grens.
De Duitse weerstand is relatief gering.
De Duitsers trekken zich via de havens van Terneuzen en Breskens over de Schelde terug.
Om Terneuzen zolang mogelijk te kunnen gebruiken wordt er bij Axel, 4 dagen hevige strijd geleverd.  Op 19 september wordt Axel door de Polen bevrijd.
20 september wordt Terneuzen bevrijd.

De meeste Duitsers weten met al hun materiaal naar West Zeeuws-Vlaanderen te ontsnappen.
Op 21 september wordt Philippine bevrijd.
De Duitsers zitten nu ten westen van de Braakman. Een zeearm die Zeeuws-Vlaanderen
in tweeën deelt.

West Zeeuws-Vlaanderen.

Op 6 oktober begint de Canadese beschieting, met ruim 300 stukken geschut , van veel dorpen in west Zeeuws-Vlaanderen. Vanuit het zuiden trekken de Canadezen bij Eede Nederland binnen.
In heel west Zeeuws-Vlaanderen is om elk dorp en stadje hevig gevochten.
Door artilleriebeschietingen werden veel woningen totaal verwoest en vielen er veel burger slachtoffers. 21 oktober wordt Breskens bevrijd.

Vanuit het bevrijde Oost Zeeuw-Vlaanderen steken de Canadezen op 8 oktober de Braakman over.
Men wil langs de kust naar Breskens oprukken. Het landingsgebied ligt tussen Biervliet en Hoofdplaat. Ze ondervinden hevige tegenstand van Duitse elite troepen.
Er moesten veel mitrailleur posten uitgeschakeld worden.
Vlammenwerpers werden veelvuldig gebruikt.
Kustbatterijen op Walcheren en bij het nog niet bevrijde Cadzand, bemoeilijkte de opmars.
Na zware gevechten werd Breskens bereikt.
Op 1 november wordt Sluis als laatste plaats bevrijd.
De zuidoever van de Schelde is in geallieerde handen.
De Canadezen hebben 5 miljoen granaten afgevuurd.

klik om te vergroten

Bevrijding Walcheren.           

De Canadezen zijn vanuit Brabant al vechtend op 31 oktober bij de Sloedam aangekomen.
De dam is 40 meter breed en 1600 meter lang en is de enige vaste verbinding naar Walcheren.
De kustbatterijen op Walcheren zijn in staat om elk schip in de Scheldemonding te vernietigen.
Door de ondiepe en modderige omstandigheden kunnen de geallieerden geen aanvalsboten op de lange zijde van de dam inzetten.
Om de aanvalskracht te vergroten worden op 26 oktober, vanuit Terneuzen troepen de Schelde overgezet, die bij Baarland en Ellewoutsdijk aan land gaan.
De geallieerden bestoken Arnemuiden, een dorp het dichtst bij de Sloedam, met artillerie vanaf Zeeuw-Vlaanderen.
Ook de dijken worden gebombardeerd en grote delen van Walcheren staan onder water.
Op 4 november kan er s’avonds, na hevige gevechten, een bruggenhoofd van 4 bij 2 km gevormd worden.
De opmars naar Middelburg kan beginnen.

Vlissingen.

Op 1 november vertrekken er, na zware beschietingen, vanaf Zeeuws-Vlaanderen, landingsboten vanuit Breskens.\Om 05.45 landen de Britten in het slikhaventje van Vlissingen.
Even later komen er ook Fransen, Schotten en Nederlandse commando’s aan land.
Na zware gevechten is Vlissingen op  3  november bevrijd. 99% van de huizen is verwoest of zwaar beschadigd.

West Kapelle.

Op 1 november vertrekken er 30 landingsvaartuigen uit Oostende met als bestemming West Kapelle.
De begeleidende oorlogsschepen bestoken de bunkers op de kust.
De Duitsers beantwoordden dat vuur.
De landingsboten vuren niet en trekken geen vuur aan. Rond 10.00 landen de commando’s.
Ze rukken richting Vlissingen en Domburg op.
Het doel is om de kustbatterijen te veroveren en uit te schakelen. In de duinen wordt hevig gevochten. De landingsvaartuigen die later komen, liggen onder vuur en de verliezen aan mensen en materiaal zijn groot.
Van de 685 woningen in het dorp zijn er 435 totaal verwoest.
De rest is beschadigd of staat onder water.
Op 8 november is Walcheren bevrijd. Op kaart 5 is getekend hoe de drie groepen zich vechtend over Walcheren verplaatsten.

klik om te vergroten

De vaarweg naar Antwerpen is na het vegen van de mijnen tot het eind van de oorlog intensief gebruikt.
Op 28 november arriveert het eerste Liberty schip in de haven.
Begin december wordt een Liberty schip bij Breskens door twee torpedo’s getroffen.
Die zijn gelanceerd door de eenmans BIBER mini onderzeeboot van de Duitse marine.
Vanaf die dag patrouilleerden torpedobootjagers op de Schelde en vernietigden een aantal Bibers.

Toch zijn er, tussen november 1944 en 7 mei 1945, 28 vrachtschepen op de Westerschelde tot zinken gebracht, hetzij door torpedo’s, hetzij door geplaatste slimme zeemijnen.

De westhoek van Brabant , west Zeeuws-Vlaanderen en Walcheren behoren tot de gebieden waar door artilleriebeschietingen en bombardementen de schade aan woningen en burgerslachtoffers  tot de hoogste behoren bij de bevrijding van West-Europa.